De basis = een gezonde bodem

Rewilding = weer laten stromen

We durven los te laten. Vaak leidt leren tot dingen goed kunnen of snappen, maar ook tot eenzijdigheid. We kunnen nu eenmaal niet alles. Maar als we eenmaal iets goed kunnen, dan sluit onze expertise ons ook af van de wereld waarin we nog geen ervaring hebben. Beeldend gezegd: leren kan leiden tot starre, zichzelf bevestigende verhalen. Om daarin beweging te brengen, werken we aan rewilding. Rewilding is een snel groeiende beweging die wereldwijd wordt ingezet om landschappen te herstellen. Het is het herstellen van natuurlijke processen door belemmeringen weg te nemen. In de buitenlucht is dat bijvoorbeeld het herstellen van voedselketens door de introductie van grote grazers, of het herstellen van de waterhuishouding door ruimte te geven aan de rivier. Maar je kunt ook sociaal rewilden, bijvoorbeeld door meer variatie in gemeenschappen aan te brengen, en meer variatie in denkbeelden en verhalen. Hierdoor kan de verbeeldingskracht weer gaan stromen – en die hebben we hard nodig om de curve omhoog te laten krullen.

verweven VARIATIE = en-en

We werken vanuit het besef dat voor veerkracht variatie absoluut noodzakelijk is. Met variatie hebben we nu eenmaal een groter repertoire aan analyse, interpretatie en creativiteit. Maar als variatie niet onderling verbonden is, dan is er eigenlijk nog steeds geen veerkrachtig weefsel. Voor veerkracht is het dus ook absoluut noodzakelijk om goed in relatie te staan. Onze moderne cultuur is daar niet meer vanzelfsprekend op ingericht. Ecologisch reparatiewerk heeft daarom ook daar iets te doen.

We richten ons op het al te verarmde beeld van de rationele, individuele mens die buiten de rest van de natuur staat. Dit beeld klopt niet, er is meer. De aanvulling is daarom drieledig. We hebben ten eerste aandacht voor de cognitieve, talige aspecten van leren en kennisontwikkeling, én voor de lichamelijke en affectieve aspecten. We leren als heel mens en doordat wij sociale wezens zijn, leren we altijd in elkaars nabijheid. Wat en hoe we denken en doen is daardoor een mix van eigen en gemeenschappelijke ervaringen. Wij zijn individuen én onze onderlinge grenzen zijn niet zo scherp. We kunnen daarom, ten tweede, beter spreken van gemeenschappen waaruit gewoonten in denken en doen ontstaan – en kunnen veranderen! En als we het over gemeenschappen hebben, dan zijn dat, ten derde, altijd meer-dan-alleen-menselijke gemeenschappen. We leven als mensen én samen met talloze andere soorten. Deze soorten hebben samen de aarde voor ons leefbaar gemaakt. Wij zijn als mens relatief laat in die samenwerking gekomen en zijn die samenwerking sinds kort aan het verstoren. Het is nu aan ons om te leren hoe we opnieuw in de samenwerking een nuttige rol kunnen spelen. Dit gedachtegoed past prima in de bredere en snel groeiende beweging van bijvoorbeeld rechten voor de natuur, zoöperaties en natuurinclusieve agenda’s.

Narratief = verhalend

We hebben veel ervaring in narratief onderzoek ofwel het werken met gemeenschappelijke verhalen en hun dynamiek: hoe ze tot stand komen, zich ontwikkelen, wat ze zelf weer in gang zetten. We kunnen de dynamiek van deze verhalen actief gebruiken om te sturen naar meer en bredere participatie in natuur- en biodiversiteitsherstel. We vertellen elkaar immers niet alleen verhalen, maar maken ze ook zelf. Gemeenschappelijke verhalen zijn vaak innerlijk heterogeen, wat wil zeggen: het is geen soepel geheel van iedereen die hetzelfde vindt. Juist onderlinge verschillen in verhaallijnen creëren de dynamiek die ervoor zorgt dat alles in beweging blijft. Werken met die dynamiek vraagt om breed luisteren, recht doen aan verschillen en de diplomatieke kunst om zorg te dragen voor het geheel. Vaak vraagt verandering niet zozeer om één nieuw verhaal, maar om beter luisteren naar heel veel verhalen en samenwerkingsverbanden bouwen rond de patronen die daaruit naar voren komen. Met aandacht voor verhaaldynamiek wordt ecologisch reparatiewerk voor meer mensen logisch en praktisch uitvoerbaar.